Plastik stał się tak powszechny, że łatwo przestać zauważać jego obecność. Tymczasem pytanie, dlaczego plastik jest szkodliwy dla środowiska, nie dotyczy wyłącznie śmieci leżących na chodniku czy w lesie. Wpływ tworzyw sztucznych zaczyna się już na etapie produkcji, a później obejmuje ich użytkowanie, zagospodarowanie odpadów i długotrwałą obecność w środowisku.
Skąd bierze się problem z plastikiem w codziennym użyciu?
Plastik stał się tak popularny, ponieważ jest lekki, trwały i stosunkowo tani w produkcji. Dzięki temu trafia do ogromnej liczby opakowań, także tych przeznaczonych do bardzo krótkiego użytkowania. Butelka kupiona rano często jeszcze tego samego dnia staje się odpadem.
To właśnie jednorazowy charakter wielu opakowań sprawia, że stale powstają kolejne odpady wymagające zebrania, przetworzenia lub zagospodarowania. Im częściej sięgamy po produkty jednorazowe, tym więcej plastiku trafia do systemu gospodarowania odpadami.
Co dzieje się z butelką po wyrzuceniu?
Po zużyciu plastikowa butelka może trafić do selektywnej zbiórki, a następnie do sortowania i dalszego przetwarzania. Nie oznacza to jednak, że cały zebrany materiał zostanie ponownie wykorzystany. Część odpadów jest odrzucana podczas sortowania lub przetwarzania, a część może zostać skierowana do innych sposobów zagospodarowania. W Polsce dodatkowym elementem obiegu opakowań jest system kaucyjny, który obejmuje m.in. plastikowe butelki po napojach.
Recykling pozwala ponownie wykorzystać część surowca, ale nie eliminuje całego wpływu opakowania na środowisko. Produkcja, transport, zbiórka i przetwarzanie również wymagają energii i zasobów. Dlatego obok prawidłowej segregacji znaczenie ma ograniczanie liczby jednorazowych opakowań już na etapie codziennych zakupów.
Jak plastik szkodzi ziemi, wodzie i zwierzętom?
Plastikowe odpady, które przedostają się do środowiska, mogą przez długi czas pozostawać w glebie i wodzie. Pod wpływem czynników zewnętrznych większe elementy mogą stopniowo rozpadać się na coraz mniejsze fragmenty, w tym mikroplastik, który jest trudny do usunięcia ze środowiska.
Skutki zanieczyszczenia plastikiem mogą być widoczne w różnych ekosystemach:
-
fragmenty tworzyw mogą gromadzić się w glebie i pozostawać w niej przez długi czas,
-
odpady i drobiny plastiku trafiają do rzek, jezior i mórz,
-
zwierzęta mogą połykać fragmenty plastiku, myląc je z pożywieniem,
-
większe odpady mogą powodować zaplątanie i utrudniać zwierzętom poruszanie się.
Dlatego wpływ plastiku nie ogranicza się wyłącznie do widocznych śmieci. Problem obejmuje również mniejsze cząstki oraz ich długotrwałą obecność w ekosystemach lądowych i wodnych.
Dlaczego plastik pozostaje w środowisku tak długo?
Wiele tworzyw sztucznych rozkłada się bardzo wolno. Zamiast szybko ulegać naturalnym procesom rozkładu, mogą przez lata pozostawać w środowisku i stopniowo rozpadać się na coraz mniejsze fragmenty.
Wiatr, opady i woda mogą przenosić takie odpady na duże odległości. Plastik pozostawiony na ulicy może trafić do kanalizacji, następnie do rzek, a później do innych zbiorników wodnych. Dlatego problem z tworzywami sztucznymi nie kończy się w miejscu, w którym powstał odpad.
Co możemy zrobić, żeby ograniczyć plastikowe odpady?
Najprostszym sposobem jest ograniczenie produktów jednorazowych tam, gdzie łatwo zastąpić je rozwiązaniami wielorazowymi. Można korzystać z własnej torby na zakupy, butelki lub bidonu, wybierać większe opakowania albo produkty wymagające mniejszej ilości dodatkowego plastiku.
Znaczenie ma również unikanie niepotrzebnych zakupów jednorazowych opakowań. Im mniej takich produktów trafia do domu, tym mniej odpadów trzeba później segregować i zagospodarować.
Osoby, które regularnie kupują wodę gazowaną w plastikowych butelkach, mogą też rozważyć saturator do wody i korzystanie z butelki wielorazowej. Przy regularnym korzystaniu z urządzenia potrzebna jest jedynie okresowa wymiana nabojów CO₂, która może okazać się rozwiązaniem bardziej wygodnym i ekonomicznym.
Nie chodzi przy tym o całkowite wyeliminowanie plastiku z codziennego życia. Bardziej realistycznym podejściem jest ograniczanie go tam, gdzie istnieje wygodna i trwała alternatywa.
Mniej jednorazowego plastiku to mniej odpadów
Plastik może obciążać środowisko na różnych etapach swojego cyklu życia — od produkcji i transportu po zagospodarowanie odpadu oraz jego ewentualne przedostanie się do środowiska.
Dlatego znaczenie mają przede wszystkim codzienne wybory, które pozwalają ograniczyć liczbę jednorazowych opakowań. Korzystanie z rozwiązań wielorazowych, rozsądne zakupy i prawidłowa segregacja odpadów to proste sposoby na zmniejszenie ilości plastiku trafiającego do obiegu.
